O gusłach i zabobónach

Odwiedzin
Dodano: 13 listopada, 2021
Autor: Elżbieta Pasterska

Opowiadania po kociewsku dla przedszkolaków

Opowiadanie z cyklu : “O czem lólki gadeli w Cieciórce”, napisane przez Elżbietę Pasterską.

O gusłach i zabobónach

Nasza mama mówi, że Agniszka jedny wiosny se prziwiezła gysiaki z Kiszewy. Mówjyła, żeby knapy pjyłki nie rzuceli, coby czasym gysiaków nie zagnietło. Ale, kedy sómsiadka była ledwo przyjechana z roboty, spojrzała jano na nie i za chwjyła usz byli całe mokre i wszyske zdechli. Byli załuroczóne!!!!
⁃ A ja wóm powiam, że jednygo roku mniałóm take krosty. I, czowieku, mama mówi, żeby obrónczkó zrobjić czy coś. To byli take triszcze, co sie tak śweciyło. Doktór trafnół mnie taka maść, ale to róża nie była.
⁃ Ale jak byłóm małym gzubym sie miszy przelynkłóm. W kuchni sie szufelka obalyła i sie zlynkłóm. Zakrzyczałóm i sie chwyciyłóm za twarz i mniałom róża.
⁃ To pamniyntóm, że Konieczkowy matka, taka stara była, to mniała krecia pytka. Ona rychtych ta krecia noga żifcym tymu kretowiu ugrizła bez szmatka. I tedy óna ta pytka ususzyła i to pytkó jeździyła. Mama mnie tam zaprowadziyła. Ledwie wyszłóm od ti babki, to mamie wszisko powiadałóm: dmuchała, paciyrz mówiyła, krecio pytko jeździyła.Tak mnie sie śmiać chciało, tłukło w piyrsiach i paczta, róża sie wróciyła?! No i poszłóm eszcze raz do ty stary. Wzianóm sie na odwaga i mówiyłóm, Kozłowsko, ja dziecióm powiadałóm, jak wi to robiliście. O, toć ti to odżegnała! Rzekła, że take co da sie wydugować z czowieka, ale jeno bez moc od Pana Boga. Zrobjyła drugyraz i tedy usz nie powiadałóm nikómu. To nie było tamój jakeś odprawianie kućków, ale taki eśt paciyrz…
⁃ Odri, Gotalp i Pustki, to je tu w tych lasach. Mój ojciec durch mówjył i insze ludzie, że tam só same konsztownice i same czarownice! Mówjył: żeby wiśta tam na wesele w ta stróna nieśli. No, ja za chłopaka był na weselu, dostał wina i na swoje własne oczy żem widział, co sie robjyło, to wóm moga to powiedzić.
⁃ Tata gadał, że jego kuzin mniał wesele. Jechał do Odrów do kościoła i tera nie wjym może do Łynga, to móm usz zapómniane. Przijecheli z kościoła i … o, jena! Ojciec z tego pojazdu zlaz i młode tysz ześli. Niby stali w progu z tym prziwitaniym z chlebym i soló. Mieli okno z boku chałupy szyroko otwarte. Tam ta Młoda Pani, mik, bez okno! Kedy Młody Pan wlaz, to óna usz momentalnie w koritarzu sie znalazła. Widział to na własne oczi. Powiadał, że to só same konsztownice…
⁃ Tam stóndi ożyniyła sie tu do Cieciurki taka istna. Co una nóm tu za konszta powiadała, co una tam widziała, co una tam wiedziała – cuda!
⁃ To take gupoty może só! Gupoty może só, ale jak byli take ludzie, co na własne oczy widzieli….
⁃ We wiosce tu niedaleko nas, (tyn budinek sie spalył), ożyniył sia taki młodi czowiek. Z Odrów kobjyta só prziprowadziył. Ładna kobiyta, wysoka, przystojna była. Piyrw dzieciaka urodziyła i rozchorowała sie: wariowała, cudowała. Yno byłóm taka dziewczinka do sztyrnaście lat, z mamo szłóm tysz tamój obaczyć, co u ni w miyszkaniu wyrabiało. To niy do opowiedzynia! A una w łóżku leżała i krziczała: Bernat, wjysz co, ta moja ciotka jak mi ślim na zapowiedzie zanieść, co nas na ta kawa zaprosiyła, ta mnie to zrobjyła. Ja umrza, ja umrza, ale ji sia to, co najlepsi sia spodoba i kocha, to ji zginie w dziyń śmiyrci moji. Każdy słyszał, co za cuda sie robjió. Ón jak sam był, to zez strachu uciek z miyszkania. Po ścianach mu latało… skorno ludzie byli odeszłe, groch po ścianach ciskało. Jak usz widział, że kobjyta taka licha była, lejciał po ksiyndza do Kiszewy. Proboszcz na swojim motórku przijechał i wszed do mieszkania, a una… Jak, na nia położył stuła, una normalnie rozmawiała. „A, witóm naszygo proboszcza”. Ksiunc jó wyspowiadał, do kómunii zazwóniył, tysz ludzie sie zeszli. Una siedziała prziśmiechnianta, że wszyskich ludzi widzi. Jak prziszło „Baranek Boży…”,co ji kómunia dał, to una po głowie piyńściami walyła. Znowu rwała sie, krziczała. Po ścianach coś chodziyło, cudowało, wariowało. Ludzie prosiyli: to ty jedź po nia(po ta ciotka) do tych Odrów, niech una tu przijedzie! Pojechał po nia. -Za Boga nie jada, una bi mnie zabjyła!- zarzykała sie. Ksiónc na dworzu do niego gadał: umrze ci, jak nie byńdziesz rady patrzał i odjechał. Na drugi dziyń zmarła. Ciotka mniała krowa, co ji dwieście litrów mlyka dawała. A ta chora żóna powtarzała: to, co ciotka najbardzi cieszi, lubi, to ji w dziyń mojygo zgónu musi tysz zginuńć.
⁃ Wjyta, co sie stało? – krowa była na łónkach i wpadła w torfowiska i so gyri połumała…
⁃ Nie data wiary, jak letko dawni te uroki jedne drugim zadaweli. A to wszysko bez górz i zawiść!

tekst: Elżbieta Pasterska

Video

Posłuchaj opowiadania. Po kociewsku czyta Elżbieta Pasterska.

O Autorce

Elżbieta Pasterska, jako urodzona skarszewianka, a później mieszkanka Gminy Kaliska związana jest od lat z regionem Kociewia. Jest to związek ścisły i niezwykle emocjonalny, przejawiający się wieloletnim zaangażowaniem w krzewienie kultury, języka i tradycji regionu; zarówno wśród dorosłych, jak i młodszego pokolenia, ze szczegónym uwzględnieniem tych najmłodszych.

Obserwując z okien swojego domu maszerujące do przedszkola maluchy, pomyślała, że warto byłoby stworzyć teksty w gwarze kociewskiej dla najmłodszych, w myśl zasady “czym skorupka za młodu…”.

tekst wpisu o autorce: Barbara Plonka wydawnictwo Bajki po kociewsku
rysunek: Elżbieta
Pasterska

Więcej o Elżbiecie Pasterskiej przeczytacie TUTAJ>>>

REKLAMA